Strona główna





Sławomir Leśniewski:
"Wagram 1809"





Książka Sławomira Leśniewskiego jest książką o charakterze popularno - naukowym. Świadczy o tym język książki, który nie jest typowo naukowy.

O bitwie pod Wagram powstało już wiele pozycji, głównie we Francji. Na podstawie trzech tomów dokumentów opublikowanych w latach 1899-1902 pt.: „Campagne de 1809 en Allemagne et Austriche” swoje książki napisało wielu późniejszych historyków. Powstały m.in. analizy działań bojowych, liczne zestawienia liczbowe dotyczące podziału taktycznego armii francuskiej i austriackiej w różnych etapach kampanii, książki łączące aspekty polityczne i militarne kampanii 1809r.

Pozycje francuskich autorów w dużej mierze powstały na podstawie licznej korespondencji pozostawionej przez Napoleona oraz na licznych relacjach i pamiętnikach jego dowódców. Kilka obszernych opracowań ukazało się także w Austrii.
Jeżeli chodzi o polską literaturę to wiadomości o bitwie pod Wagram polski czytelnik może zasięgnąć niestety tylko z kilku prac. Operacyjno-taktycznej analizy kampanii 1809r. i bitwy pod Wagram dokonał Marian Kukiel w „Wojnach napoleońskich”. Ich zbeletryzowany opis zawarł w tłumaczonej na polski „Historii Konsulatu i Cesarstwa” francuski historyk Adolf Thiers. To właśnie z jego opracowania pochodzą przywołane w „Wagram 1809” nie opatrzone przypisami dane liczbowe.

Autor, urodzony w 1959r. w Radomiu, jest z zawodu prawnikiem. Historykiem jest tylko z zamiłowania. Mimo to oprócz „Wagram 1809” napisał jeszcze „Marengo 1800” oraz „Poczet hetmanów polskich i litewskich XVI i XVII w.”, „Poczet hetmanów polskich i litewskich XVIII w.” oraz „Wielcy hetmani rzeczpospolitej”.

Tytuł, „Wagram 1809” Leśniewski nadał swojej książce chyba dlatego, iż była to bitwa, która była jedną z największych w historii wojen pod względem liczby walczących żołnierzy i jednocześnie właśnie ta bitwa zadecydowała o zwycięstwie Napoleona w kampanii w 1809r.

Jeżeli natomiast chodzi o chronologię treści zawartej w książce to jest ona niemalże idealna. Leśniewski bardziej może stawia na klarowność sytuacji na każdym froncie po kolei, dlatego też woli się czasem cofnąć w czasie żeby ukazać czytelnikowi wypadki na innym froncie niż mieszać wszystko byleby zgodność dat była zachowana. Wydaje mi się, że takie rozwiązanie jest do przyjęcia ponieważ czytelnik ma możliwość wyobrażenia sobie każdego starcia osobno. Dzięki takiemu zabiegowi książka staje się łatwiejsza do czytania dla każdego sięgającego po jej lekturę.

We wstępie Leśniewski opisuje wypadki, które doprowadziły do nowego konfliktu w Europie. Przyczyną miał być dekret berliński z listopada 1806r traktujący o blokadzie kontynentalnej Zjednoczonego Królestwa. Autor opisuje zabiegi jakie poczyniły strony w konflikcie w przygotowaniach do wojny.
Następnie przedstawia czytelnikowi siły francuskie i austriackie. Opisuje zabiegi polityczne stosowane przez obie strony w celu zapewnienia sobie jak najlepszej sytuacji wyjściowej w momencie wybuchu wojny. Czytający książkę może się z niej dowiedzieć również o zapatrywaniach ludności cywilnej na nadchodzącą wojnę, jak również poznać pierwsze założenia taktyczne i strategiczne Napoleona Bonaparte’go i arcyksięcia Karola.
Dalej Leśniewski bardzo dokładnie, przy użyciu datacji godzinnej, opisuje przełomowe bitwy kampanii (pod Landshut, Aspern i Essling) do bitwy pod Wagram a także poświęca kilka stron na opis strat jakie poniosły obie strony konfliktu. Autor nie kończy książki na tytułowej bitwie. Kontynuuje opis kampanii, dalej zachowując chronologię, już bez tak dokładnej datacji ale zachowując dotychczasowy styl, aż do momentu zakończenia pertraktacji pokojowych w Schönbrunnie 14 października 1809r.
Mimo widocznego zachwytu autora poczynaniami Napoleona na terenach niemieckich nie zapomina on, że fronty kampanii były także we Włoszech, w Hiszpanii i w Polsce. Walkom Armi Księstwa Warszawskiego na terenie Polski przedrozbiorowej poświęcił Leśniewski osobny rozdział.

Czytająć książkę Sławomira Leśniewskiego „Wagram 1809” czytelnik dostaje opis całego konfliktu wraz z jego podstawami politycznymi, reakcjami ludności cywilnej na wiadomość o zbliżającej się nowej wojnie. Autor wiele razy cytuje. Cytaty obejmują opisy bitew i przeżycia ich autorów, oceny decyzji dowódców dokonywanych przez zwykłych żołnierzy, korespondencję wojskową między Napoleonem a jego dowódcami, polityczną między Napoleonem a arcyksięciem Karolem i arcyksięciem Ferdynandem a księciem Józefem Poniatowskim, odezwy dowódców do żołnierzy.

Książka zawiera 247 stron z czego treść właściwa zawiera 198 stron, a pozostała część to ogólna notatka od autora, załączniki przedstawiające podział taktyczny armii austriackiej i Wielkiej Armii na niemieckim teatrze wojny, stan liczebny i zestawienie jednostek austriackich i francuskich uczestniczących w bitwie pod Wagram, podział taktyczny dywizji francuskich, stan wojska polskiego z 6 kwietnia 1809r. oraz stan liczebny i zestawienie jednostek armii Księstwa Warszawskiego na 15 kwietnia 1809r., bibliografia, spis ilustracji i mapy.
Książka jest wydana w formacie A5, w miękkiej oprawie. Na okładce widnieje obraz przedstawiający żołnierzy armii austriackiej podczas jednej z bitew.

Książka została wydana przez Dom Wydawniczy Bellona w Warszawie w 2003r.
Zamieszczonych zostało 19 ilustracji, kopii obrazów. Przedstawiają one sceny z bitew, spotkania polityczne Napoleona.
Są też między nimi portrety dowódców wojsk francuskich i austriackich.

Na koniec warto dodać, że jest to pozycja jakże wartościowa dla polskiego czytelnika interesującego się epoką napoleońską z powodu braku na polskim rynku przystępnego, popularnego opracowania o kampanii 1809r. Na całym teatrze działań wojennych: w Niemczech, Polsce i częściowo we Włoszech, które ukazałoby ją na szerszym tle politycznym.



2004